مدرسه ترویجی مدیریت مالی

تعریف معاملات آتی

قرارداد آتی قراردادي است که فروشنده براساس آن متعهد مي‌شود در سررسيد معين، مقدار معيني از کالاي مشخص را به قيمتي که الان تعيين مي کنند بفروشد و در مقابل طرف ديگر قرارداد متعهد مي شود آن کالا را با آن مشخصات خريداري کند.

شاید اولین سوالی که در مواجه با چنین روش معاملاتی برای هر شخص پیش بیاید این است که هدف از انجام چنین معاملاتی در بازار چیست.

اولین و مهمترین هدف از انجام معاملات آتی کاهش ریسک سرمایه گذاری و مقابله با نوسانات بازار است. به عبارتی در عين حال كه قيمت در بازار كالا (دارايي) در حال نوسان است ولي طرفين قرارداد بر اساس همان قيمت توافقي متعهد به انجام معامله هستند. اما از طرفی به عنوان مثال اگه خریدار به هر دلیلی قبل از اتمام مدت قرارداد از انجام معامله منصرف گشت می تواند نسبت به فروش قرار داد به شخص ثالثی مبادرت کند. در اینحالت از این به بعد شخص ثالث به عنوان خریدار نهایی تلقی شده و پس از پایان مهلت قرار داد می بایست مبادله فیزيکی را انجام دهد. به همین طریق در صورتی که فروشنده از انجام معامله منصرف شود می تواند با خرید یک قرارداد معادل از شخص ثالث از روند معامله خارج شده و پس از آن شخص ثالث ملزم به انجام مبادله فیزیکی کالا یا تسویه نهایی در زمان سررسید معامله می شود.

تاريخچه شروع معاملات آتي

در سال 1848 در شيكاگو توليدكنندگان گندم براي فروش محصولات خود نياز به بازاري داشتند تا معاملات نقدي را انجام دهند؛ يعني گندم بدهند و پول آن‌را دريافت كنند. به‌تدريج كشاورزان (فروشندگان) و دلالان (خريداران) شروع به نوعي تعهد جهت دريافت وجه نقد خود در آينده گرفتند و زمينه معاملات آتي را پايه‌ريزي كردند بدين معني كه توليدكننده موافقت كند كه محصول خود را به خريدار در تاريخ آينده (تاريخ تحويل كالا) با قيمت توافق شده بفروشد.در اين راستا كشاورز از قبل مي‌داند كه وجه خود را دريافت مي‌كند و دلال نيز از قيمت كالا با خبر مي‌شود و اين معامله براي هر دو طرف معامله سودمند است.
اين نوع قراردادها به سرعت رايج شد و قراردادها را قبل از تاريخ تحويل دست به دست چرخاند.اگر دلالي احساس مي‌كرد نيازي به گندم ندارد، قرارداد خود را به فردي كه گندم را نياز داشت مي‌فروخت. مشابه آن نيز، توليدكننده كه قصد عدم‌تحويل گندم را داشت مسئوليت تحويل واقعي گندم را به ديگري منتقل مي‌كرد. قيمت قرارداد بستگي به وضعيت و حركت قيمت گندم و سيستم عرضه و تقاضا در بازار داشت. اين قراردادها با اندكي تغييرات به سرعت به ابزاري حمايتي براي طرفين معامله كه بازار بر خلاف نظر آنها حركت مي‌كرد، تبديل شد. مثلاً در شرايط بد آب و هوا، افرادي كه قرارداد فروش گندم منعقد كرده‌اند، علاقه‌مند هستند، قراردادهاي ارزشمند خود را به‌دليل كاهش عرضه گندم، نگه‌دارند، برخلاف آن، چنانچه توليد مازاد بر تقاضا باشد، ارزش قراردادهاي فروش نيز كاهش مي‌يابد .
به‌علاوه، اين وضعيت معامله‌گراني را كه قصد خريد و فروش گندم را نداشته و صرفاً به‌عنوان پذيرش ريسك قيمت گندم و تحصيل سود وارد معامله شده‌اند را نيز ترغيب مي‌كند.در نتيجه معامله در قراردادهاي آتي حالتي بسيار سودمند در سرمايه‌گذاري داشته و باعث ورود كالاهاي ديگر به بازار آتي مي‌شود و زمينه‌اي را ايجاد مي‌كند كه شكل قراردادهاي آتي منظم و قانونمند مي‌شوند و به‌دنبال آن بورس CBOT در سال 1848 در آمريكا شكل گرفت. بنابراين به‌طور اساسي و زيربنايي محلي عمومي براي خريداران و فروشندگان ايجاد شد تا براي قراردادهاي سلف و آينده خود مذاكره كنند.





تعاریف متداول در بازار آتی:

تسویه قرار داد آتی (offset):
همانطور که در تعریف ابتدایی قراردادهای آتی ذكر کردیم فروشنده و خریدار تا قبل از اتمام مهلت انقضای قرار داد می توانند با انجام یک معامله در جهت عكس تعهدات خود را در قبال تحویل یا دریافت کالا تسویه نماید.
لذا تسویه قرارداد در معاملات آتی یعنی اتخاذ یک موقعیت معاملاتی مخالف و معادل معامله آتی اولیه توسط معامله گر

تحویل قرارداد آتی:
در صورت اتمام زمان قرار داد فروشنده باید نسبت به تحویل کالا و خریدار نسبت به دریافت کالا اقدام نماید. اما عموما افراد در قراردادهای آتی فرایند تسویه نقدی را به تحویل کالا ترجیح می دهند. به این معنی که به جای تبادل کالا اختلاف قیمت روز ورود به معامله و قیمت روز تحویل کالا را محاسبه نموده و در انتها این اختلاف قیمت را دریافت یا پرداخت می نمایند.

اهرم مالی(Leverage):
یکی از منافع کلیدی معامله در بازارهای آتی این است که چنین معاملاتی به معامله گر امكان انجام یک معامله با رقم بزرگی را با واریز مبلغ کمی سرمایه فراهم می نماید. به طوری مثال چناچه بعدا در مشخصات معاملات آتی سكه شرح خواهیم داد شما می توانید در بورس سكه با نسبت اهرمی 1:10 به معامله بپردازید. و هر میزان افزایش یا کاهش قیمت برای هر قرار داد برای شما با ضریب 10 در حسابتان لحاظ خواهد شد. در اینگونه معاملات شما همواره باید درصدی از مبلغ کل را به عنوان تضمین اولیه متعد شده و آنرا در اختیار کارگزار قرار دهید که در اصطلاح به آن (initial margin) گفته می شود.
فرد معامله گر بر اساس قیمت نهایی در هر روز معاملاتی، یک موقعیت باز (Open Position) دارد که در پایان روز بدهكار و یا بستانكار می باشد. حالا اگر به تدریج با افزایش میزان بدهكاریها یک شخص حساب موجودی وی از حد معینی کمتر شود(مثلا 60 درصد سپرده اولیه) شخص اصطلاحا فراخوان حساب یا call margin می شود و می بایست میزان سپرده اولیه خود به مقدار اولیه برگرداند.

موقعيت تعهدي:
تعهد موضوع يک"قرارداد آتي" در بازار معاملات آتي است.

موقعيت تعهدي باز:
"موقعيت تعهدي" که در بازار معاملات آتي تسويه نهائي نشده است. به عنوان مثال شما با ورود به بازار اقدام به خرید یک قرار داد کرده اید. همانطور که قبلا گفته شد برای خارج شدن از این قرار داد یا شما می بایست یک معامله در جهت عكس انجام دهید(تسویه قرار داد) یا اینكه وارد مرحله مبادله فیزیکی شوید. تا زمانیکه شما هیچ کدام از دو عمل فوق را انجام نداده اید قرار داد شما به عنوان موقعیت تعهدی باز به شمار می رود.

معالات آتی سكه در بورس کالا

پس از مدت زیادی که از مطرح شدن معاملات آتی در کشور می گذشت و معاملات جسته و گریخته ای که با حجم کم در مورد برخی کالاها در بورس کالا به صورت آتی انجام می گرفت در تاریخ 5 آذر سال 87 اولین معامله سكه بهار آزادی طرح امام خمینی در بورس کالا انجام گرفت. از آنجا که این فعالیت به صورت کاملا نوپا در ایران آغاز گشته و هنوز در برخی از موارد حتی کارگزارن دخیل در امر داد و ستد سكه به طور کامل بر نحوه انجام این معاملات اشراف ندارند لذا شاهد حجم نسبتا پایین معاملات در بازار سكه هستیم اما با این وجود پس از گذشت 22 روز از افتتاح بازار فوق حجم معالات به 340 میلیون ریال در روز رسیده است.


مشخصات بازار آتی سكه و نحوه داد و ستد در آن:

مشخصات کالای مورد معامله:

سكه طلای تمام بهار آزادی طرح امام خمینی بر اساس استاندارد بانک مركزی با عیار 900 در هزار با وزن 8.133

اندازه قرار داد آتی:
هر قرار داد آتی در بازار سكه شامل 10 سكه می باشد به این معنی که معاملات باید بر اساس قرار داد باشد نه سكه. لذا تعداد سكه هایی که هر شخص قادر به خرید و فروش آن می باشد مضربی از 10 است.

وجه تضمین اولیه:
برای هر قرار داد لازم است تا مبلغ 2000000 ریال(دو میلیون ریال) به عنوان تضمین اولیه توسط معامله گر سپرده شود.

حداقل وجه تضمین:
"حداقل وجه تضمین" برای قرار دادهای سكه 60% وجه تضمین اولیه می باشد.
در هرروز پس از پایان جلسه معاملاتی عملی تحت عنوان به روز رسانی حسابها انجام می گیرد. در این فرایند در مورد "موقعيت‌هاي تعهدي باز"، تفاوت ارزش دارايي تعهد شده در "قرارداد آتي" را بر حسب تفاوت "قيمت تسويه روزانه" روز معاملاتي جاري با روز معاملاتي قبل محاسبه و به حساب مشتريان منظور مي نمايند.
در صورتي که پس از انجام عمليات بند فوق "وجه تضمين اوليه" مشتري از یک سطحی که آن را "حداقل وجه تضمين" می نامند کمترشود، اتاق پاياپاي "اخطاريه افزايش وجه تضمين" را براي کارگزار مربوطه ارسال مي‌ نمايد تا به اطلاع مشتری برسد و در این حالت مشتری باید سپرده خود را به وجه تضمین اولیه برساند.
به عبارت دیگر حداقل وجه تضمین مقداری است که با کمتر شدن موجودی حساب شخص از آن مقدار شخص در اصطلاح"call margin" شده و معامله گر باید مبلغی را که در اصطلاح به آن "وجه تضمين جبراني" گفته می شود به حساب خود واریز نماید.


سقف مجاز موقعیت های تعهدی باز:
همانطور که در توضیح اولیه قرار دادهای آتی ذكر شد موقعیت تعهدی باز قرار دادی است که هنوز نه در جهت عكس آن معامله صورت گرفته و نه وارد تحویل فیزیکی یا تسویه نقدی شده است.
هر شخص حقیقی در هر لحظه می تواند 100 قرار داد(1000 سكه) به صورت موقعیت تعهدی باز داشته باشد.
برای هر شخص حقوقی سقف مجاز در صورتی که وجوه تضمین اولیه پرداخت شده باشد حداكثر به میزان 10 درصد سرمایه ثبت شده آنها می باشد.

حد نوسان قیمت روزانه:
حداكثر میزان نوسان قیمت ها در هر روز تا 3 درصد با توجه به قیمت تسویه روز قبل می باشد.

کارمزد معاملات:
10000 ریال بورس و 10000 ریال کارگزار از بابت معامله هر قرار داد. به عبارتی با خرید و فروش هر قرار داد مبلغ 40000 ریال کارمزد از طرف معامله گر پرداخت می شود.


نحوه محاسبه قیمت تسویه روزانه:
قیمت تسویه روزانه همان قیمت پایانی است که پس از پایان جلسه معاملاتی محاسبه شده و مبنای قیمت برای روز بعد قرار می گیرید. روال محاسبه قیمت پایانی در بازار آتی مطابق با نمودار اول پیوست می باشد.

دوره معاملات:
با توجه به ماهیت بازار آتی و اینكه پس از مدتی لازم است تا با پایان مدت قرار داد معامله گران وارد مرحله مبادله کالا یا تسویه نقدی شوند لذا معاملات آتی دارای زمان بندی خاص است. در نمودار دوم پیوست می توان زمانبندی معاملات آتی سكه طلا برای تحویل دی ماه را مشاهده نمود.
همانطور که در شكل دیده می شود پس از گذشت مدت زمانی از انجام معاملات لازم است تا گواهی آمادگی تحویل توسط فروشنده به اتاق پایاپای ارسال شود(برای معاملات دی ماه در تاریخ 16 دی). و همچنین در تاریخ مشخصی خریدار باید 25 درصد قیمت تعهد شده را به حساب اتاق پایاپای واریز کند.در صورتی که در هر یک از زمانهای فوق خریدار و فروشنده به تعهد خود عمل ننمایند مشمول جریمه می شوند.
• جریمه عدم ارایه گواهی آمادگی تحویل از سوی فروشنده:یک درصد ارزش قرار داد بوده و در صورتی که دارایی پایه از قیمت تسویه روزانه قرارداد آتی بیشتر باشد تفاوت این دو نرخ از فروشنده اخذ می شود.
• جریمه عدم واریز پیش پرداخت تحویل توسط خریدار: یک درصد ارزش قرار داد بوده و در صورتیکه قیمت دارایی پایه در بازار نقدی پایین تر از قیمت تسویه روزانه قرار داد آتی باشد، تفاوت این دو قیمت به نفع فروشنده از خریدار اخذ می شود.

مزایای معاملات آتی سكه

1-بازارهای معاملاتی آتی یا فیوچرز بازارهای دو طرفه هستند. به این معنی که معامله گر بدون اینكه دارای قرار داد خرید از قبل باشد می تواند اقدام به فروش نماید. این سبب می شود که بدون توجه به شرایط اقتصادی شما بتوانید با تشخیص درست جهت بازار از حركت قیمتها در هر طرف کسب منفعت نمایید.

2-وجود نسبت اهرمی یا لوریج سبب می شود که شما بتوانید با چند برابر مبلغ سپرده ای که وارد بازار کرده اید اقدام به خرید و فروش نمایید. به طور مثال همانطور که در توضیح قرار دادهای آتی سكه ذكر شد مبلغ سپرده اولیه برای یک قرار داد با 10 سكه طلا به میزان دویست هزار تومان می باشد. با توجه به قیمت تقریبی سكه که در همان حوالی سپرده اولیه است می توان گفت که شما در بازار سكه با نسبت اهرمی 10 به خرید و فروش اقدام می کنید. .به طور مثال فرض کنید شما یک قرار داد (شامل 10 سكه) به قیمت هر سكه 200 هزار تومان خریداری کرده و مبلغ 200 هزار تومان هم سپرده کرده اید. حال چند روز بعد قیمت سكه یک درصد افزایش پیدا میکند و شما اقدام به فروش قرار داد خود به قیمت هر سكه 202 هزار تومان می کنید. با توجه به اینكه قرار داد شامل 10 سكه است شما در این معامله 20 هزار تومان ارزش افزوده کسب کرده اید. همچنین در یک خرید و فروش شما مبلغ 4 هزارتومان به عنوان کارمزد می پردازید و در نهایت در این معامله 16 هزار تومان سود می کنید. لذا با توجه به سپرده اولیه تان شما با یک درصد نوسان در قیمت سكه 8 درصد سود کسب می کنید.

3-گرچه حداكثر نوسان روزانه برای هر سكه 3 درصد در نظر گرفته شده است اما با توجه به نسبت اهرمی 10 مقدار نوسان روزانه برای سپرده شما به میزان 30 درصد خواهد بود. لذا می توان گفت شما در این بازار چندان با محدودیت نوسان درگیر نخواهید بود.

4-در بازار معاملات آتی در کمتر از ده درصد موارد انجام یک معامله به مبادله فیزیکی کالا منجر می شود. لذا در صورتی که شما تا پایان مهلت قرار داد اقدام به خروج از قرار داد خود نكنید ، می توانید به جای مبادله کالا ، اختلاف مبلغ خرید یا فروش قرار داد را با آخرین قیمت تسویه روزانه محاسبه کرده و ما به تفاوت این مبلغ را دریافت و یا پرداخت کرده و به این ترتیب قرار داد خود را تسویه نمایید.

5-با توجه به همبستگی قیمت سكه و قیمت جهانی طلا شما می توانید با انجام تحلیل بر روی قیمت جهانی طلا از نوسانات قیمتی آن بر روی خرید و فروش سكه استفاده نمایید.


مخاطرات بازار آتی سكه

1-وجود نسبت اهرمی در این معاملات می تواند ریسک سرمایه گذاری را بالا ببرد. لذا انجام معامله در این بازار باید با دقت و بررسی بسیار دقیق صورت گیرد.

2-عدم انطباق روزهای کاری بورس سكه با روزهای معاملات طلا در بازارهای جهانی سبب کاهش همپوشانی روزهای معاملاتی سكه و طلا می شود . لذا در صورتی که قصد انجام معاملات با استفاده از قیمت های جهانی طلا را داریم لازم است تا حد امكان تحلیلهای بلند مدت تری از روند حركتی طلا داشته باشیم. در شكل پیوست روند قیمتی سكه و طلا در روزهایی که بازارهای آتی سكه و جهانی طلا همپوشانی داشته اند مشاهده می شود.

3-به دلیل اینكه در بررسی قیمت طلا لازم است تا نرخ برابری دلار نیز در نظر گرفته شود لذا تا حدی پارامترهای تصمیم گیری ما افزایش میابد.

چند نكته در ارتباط با بازار آتی سكه:

1-نحوه محاسبه قیمت سكه با توجه به قیمتهای جهانی طلا:

• عیار سكه تحویلی در بورس کالا مطابق با استاندارد بانک مركزی 0.9 با وزن 8.133 گرم می باشد.
• قیمت های جهانی طلا برای هر اونس طلا با عیار 0.999 (که همان عیار 24 است) اعلام می گردد.
• هر اونس برابر با 31.103431 گرم می باشد.
• هزینه ضرب سكه معمولا 5000 تومان در نظر گرفته می شود.

مطابق با مفروضات فوق قیمت هر سكه را می توان از رابطه زیر بدست آورد:

قیمت سكه = 0.235334*قیمت هر اونس طلا*نرخ برابری دلار+5000

برای مثال برای تاریخ 16 دی ماه قیمتها به صورت زیر بوده است:

نرخ برابری دلار= 995
قیمت جهانی طلا = با توجه به ساعت کاری بورس سكه که از ساعت 10 صبح تا 17 بعد از ظهر می باشد در تاریخ فوق قیمت طلا با باز گشایی بازار جهانی از مبلغ 873 دلار شروع شده و تا قیمت 844 تا ساعات پایانی افت کرده است. .

با توجه به این نكات و با فرمول فوق قیمت سكه در طول روز از 2026288 ریال تا 2094193 ریال بر اساس قیمتهای جهانی متغیر بوده است .
قیمت تسویه روز در بورس کالا 2022067 ریال رقم خورده است.

2-از لحاظ تكنیکالی برای داشتن دید نسبتا صحیح نسبت به قیمت سكه می توان از تحلیل تكنیکال قیمت جهانی طلا در بازه زمانی (تایم فریم ) 4 ساعته برای تصمیم گیری استفاده کرد.

3-بهترین شرایط برای تحلیل قیمت را می توان تحلیل قیمت طلا در روز دوشنبه که آغاز کار بازار جهانی است و استفاده از آن در بازار روز دوشنبه ایران نامید

http://forum.sarmaye.com/showthread.php?t=4894

+ نوشته شده در  پنجشنبه دهم تیر 1389ساعت 18:40  توسط فائزه | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو
درباره وبلاگ

پیوندهای روزانه
مشتقات مالی ایران
منطق فازي به زباني ساده
جزئیات طرح پیش‌فروش نفت به مردم
بازي با صفرها
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
بهمن 1392
آذر 1392
آبان 1392
اردیبهشت 1392
فروردین 1392
اسفند 1391
دی 1391
آذر 1391
آبان 1391
مهر 1391
شهریور 1391
مرداد 1391
تیر 1391
خرداد 1391
اردیبهشت 1391
فروردین 1391
اسفند 1390
بهمن 1390
دی 1390
آذر 1390
آبان 1390
مهر 1390
مرداد 1390
تیر 1390
خرداد 1390
اردیبهشت 1390
فروردین 1390
اسفند 1389
بهمن 1389
دی 1389
آذر 1389
آبان 1389
مهر 1389
شهریور 1389
مرداد 1389
تیر 1389
آرشيو
آرشیو موضوعی
روانشناسی بازار
موضوعات عمومی
بازار آتی
درس های babypips
سیستم های معاملاتی
فاندامنتال
بورس اوراق بهادار
پیوندها
Babypips
Investopedia
دانشگاه مجازی MIT
شبکه ی فیزیک هوپا
آموزش زبان انگلیسی
بورس کالا
دایره المعارف مالی و سرمایه گذاری
دانشنامه اقتصاد و مدیریت
انجمن علمی مدیریت دانشگاه شهید بهشتی
مقالات علمی
نمونه طرح های تیپ تشکیل تعاونی
انجمن مدیران مالی
سایت تحلیل و پیش بینی های اقتصادی
بازار اتی طلای نیویورک
پروژه مشترک دانشگاه شهيد بهشتي و دانشگاه MIT
wiley
پایگاه تخصصی مدیریت مالی
آموزش بازار ارز
بورس اوراق بهادار استانبول
ناشر بورس استانبول
ایران ریسک
شاخص جهانی دلار
ذخایر طلای SPDR
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM

طراح قالب
دیجیتال کیوان

 
استفاده از مطالب الدوز با ذکر منبع مجاز است