نمابورس_ مهترین بحث در واگذاری سهام شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار کشف قیمت سهام در عرضه اولیه می باشد. هر چه این قیمت به ارزش ذاتی سهام نزدیک تر باشد نشان از کارایی بازار خواهد داشت. تجربه بازار سرمایه در کشف قیمتها بسیار گرانبها و درس آموز می باشد و می توان ردپای بسیاری از مسایل را در آن جستجو کرد.

قيمت، به عنوان اساسي ترين متغير در بازار اوراق بهادار وظايف تخصيص منابع اقتصادي، اطلاع رساني و ارايه علامتهاي لازم به سرمايه گذاران را برعهده دارد، در صورتي وظايف خود را به طور صحيح انجام مي دهد كه دچار انحرافات متعدد نشود. وقتی صحبت از انحراف می شود هردوسوی تغییرات (بالاتر از قیمت اولیه و پایین تر از قیمت اولیه) مطرح می باشد. بسیاری از سرمایه گذاران فعال در بازار نحوه قیمت گذاری و عرضه اولیه سهام بیمه دانا و تغییرات آن و همچنین سهام شرکت تجارت الکترونیک پارسیان را به خاطر دارند. هر چند برای کلیه سرمایه گذاران تغییرات قیمت در جهت مثبت بسیار خوشایند است.

البته اهمیت کشف قیمت صرفا در عرضه های اولیه نیست، در معاملات روزانه بازار نیز باید رواج داشته باشد. انحراف قيمت بازار از ارزش ذاتی آن ممكن است ناشی از عوامل مختلف باشد که بیانگر طیف وسیعی از مشکلات می باشد؛ که از آن جمله می توان به شفافیت و یا عدم شفافیت لازم در اطلاع رسانی، دستکاری قیمت ها،  عدم به کارگیری تکنیکهای صحیح قیمتگذاری، عدم وجود تحلیل گران حرفه ای در بازار، وجود سرمایه گذاران ناآگاه و احساساتی، عدم به کارگیری دانش مالی، وجود حجم مبنا، حد نوسان قیمت ها (Price Limit)  و گاها دورشدن از اهداف اصلی خصوصی سازی از ناحیه عرضه کنندگان سهام شرکتهای دولتی و .........اشاره کرد. این انحراف همانطور که ذکر شد در عرضه های اولیه بسیار دیده شده و در معاملات روزانه بازار نیز دیده می شود.

کشف قیمت سهم یا تعیین ارزش سهام

در ادبیات مالی تعاریف متعددی برای "ارزش" وجود دارد که هر یک از آنها در جای مناسب خود به کار       می رود.

- ارزش نقدی (Liquid value):

اگر یک دارایی یا مجموعه دارایی ها (مثلا تمام دارایی های یک موسسه) را از سازمانی که آنها را مورد استفاده قرار می دهد، جدا کنیم و به خریداران مختلف که به منظورهای غیر از منظور اصلی موسسه خریداری و مورد استفاده قرار می دهند، به فروش برسانیم، در این صورت مبلغی که به این ترتیب بدست می آید ، طبق تعریف ارزش نقدی آن دارایی یا مجموعه دارایی ها نامیده می شود. به ارزش نقدی یک شرکت "ارزش با فرض انحلال" نیز گفته می شود.

- ارزش با فرض تداوم فعالیت (Ongoing Value): 

اگر موسسه را به صورت یک واحد فعال و زنده به موسسه تولیدی دیگر و یا شخص دیگر واگذار کرده به گونه ای که خریدار ازامکانات و پتانسیل های شرکت همان استفاده قبلی را ببرد، پولی که خریدار          می پردازد، معادل "ارزش با فرض تداوم فعالیت" این موسسه می باشد. اگر ارزش با فرض تداوم فعالیت بیش از ارزش نقدی باشد، تفاوت این دو ارزش عبارت است از ارزش اضافی شرکت نسبت ارزش داراییهای این موسسه.

- ارزش دفتری (Book Value):

ارزش یک دارایی بر طبق دفاتر حسابداری یا قیمت یک دارایی به بهای تمام شده تاریخی.

- ارزش ذاتی (Intrinsic Value):

ارزش ذاتی هر دارای عبارت است از ارزش فعلی جریانات نقدی آتی آن. ارزش ذاتی هر چند برای اوراق بهادار(دارایی های مالی) بیشتر استفاده می شود ولی به کارگیری آن برای دیگر دارایی ها نیز ممکن است.

طبیعتا در مورد شرکتهای پذیرفته شده در بورس بهتر است از این روش استفاده کرد، چرا که سرمایه گذاران بدنبال عایدات آتی سهام می باشند.

 مطالعات كاربردي نشان داده که قيمت از دو جزء تشکیل می شود: قسمت اول جزء بنيادي(Fundamental) است كه مبتني بر متغيرهاي درون زاي شرکت است و روند بلندمدت شرکت درآینده تعیین کننده این بخش از قیمت خواهد بود. جزء دوم حباب (Bubble) است و متأثر از متغيرهاي برون زا و نقل و انتقالات بازار سرمايه و دارايي ها كه رفتار قيمت را تحت تأثير قرار مي دهد و عموماً موضوعي كوتاه مدت است . از اين رو، تفاوت قيمت موجود و قيمت بنيادي هر سهم  یا به طور کلی هر دارایی برابر حباب قيمت آن دارایی است، زيرا در بلندمدت جزء بنيادي تعيين كننده قيمت آن دارایی خواهد بود و مقدار حباب برابر صفر است.

در کشف قیمت سهام بیمه دانا به خوبی می توان اثر متغیرهای برون زا (جو مثبت حاکم بر بازار سرمایه، نقدینگی قابل توجه در بازار، و حال و هوای سرمایه گذاران احساساتی) را مشاهده کرد.

نتیجه گیری

آنچه در تعیین قیمت سهام به خصوص در عرضه های اولیه باید به آن دقت کرد عبارت است از عوامل بنیادین شرکت (از قبیل ریسک های تجاری و مالی شرکت + پتانسیل درآمد زایی شرکت در آینده، توان رقابتی آن، تداوم سودآوری آتی، کیفیت سود (ترکیب سود عملیاتی و غیر عملیاتی) و ......). کما اینکه عملکرد گذشته شرکتها چراغی برای آینده است و به خوبی بیان کننده مسائل و مشکلات پیرامون شرکت می باشد. به عبارت بهتر جز بنیادین قیمت را متغیرهای درون زای شرکت تعیین می کند و تمرکز اصلی قیمت گذاری باید بر روی این عوامل و پتانسیل ها باشد، نه  مسائل حاشیه ای. در کنار جزء بنیادین قیمت به متغیر های برونزای تاثیرگذار بر قیمت نیز باید دقت داشت، ولی نباید اثر عوامل بنیادین را تحت شعاع قرار دهند.