در مقاله حاضر چارچوبی کلی مطرح می‌شود که هر سرمایه‌گذار می‌تواند از آن برای ارزیابی ریسکی که می‌تواند تحمل کند و نیز ارتباط این میزان ریسک‌پذیری با سرمایه‌گذاری‌های مختلف استفاده کند.

مفهوم ریسک- سود

مفهوم ریسک- سود مفهومی عام است و در مورد هر حوزه‌ای که کسب سودی در آن مطرح است صدق می‌کند. هر گاه شما در زمینه‌ای سرمایه‌گذاری می‌کنید این ریسک- چه کوچک چه بزرگ- وجود دارد که پول خود را از دست بدهید. در مقابلT شما سودی را انتظار دارید که ریسک پذیرفته شده را جبران می‌کند. از لحاظ نظری هرچه ریسکی که پذیرفته شده بیشتر باشد، سود سرمایه‌گذاری شما باید بالاتر باشد و برعکس هرچه ریسک پایین‌تر باشد سودی که از این سرمایه‌گذاری کسب می‌کنید نیز پایین‌تر خواهد بود.

برای اوراق بهادار می‌توان نموداری معرفی کرد که در آن میزان ریسک از بسیار کم تا خیلی زیاد تغییر می‌کند. در حقیقت نوع اوراق بهاداری که در آن سرمایه‌گذاری می‌کنید میزان ریسک- سود را تعیین می‌کنند.

نمودار ریسک

اگرچه این نمودار به هیچ‌وجه علمی نیست اما سرمایه‌گذاران می‌توانند از آن به عنوان یک راهنما جهت انتخاب اوراق بهادار مختلف استفاده کنند. هرچه سرمایه‌گذاری‌های شما ریسک پایین‌تری داشته باشد احتمال کسب سود بالا از آنها کمتر است و برعکس با انتخاب اوراق بهادار با ریسک بالا، احتمال کسب سود زیاد نیز افزایش می‌یابد.

تعیین میزان ریسک‌پذیری

با توجه به انواع مختلف سرمایه‌گذاری‌ها، سرمایه‌گذارها چطور می‌توانند بفهمند چه میزان ریسک باید بپذیرند. هر فرد ویژگی‌های خاص خود را دارد و معرفی الگویی واحد برای همه سرمایه‌گذارها بسیار دشوار است. اما در ادامه به دو معیار مهم اشاره می‌شود که هنگام تعیین میزان ریسک‌پذیری خود می‌توانید از آنها استفاده کنید.

*افق زمانی

قبل از هر سرمایه‌گذاری باید مشخص کنید چه مدت قصد دارید پول خود را در این سرمایه‌گذاری حفظ کنید. اگر بیست میلیون ریال دارید اما یک سال دیگر باید آن را باید برای پرداخت یک بدهی اختصاص دهید سرمایه‌گذاری در سهام پرریسک بهترین استراتژی نیست. هرچه یک سرمایه‌گذاری ریسک بیشتری داشته باشد افت و خیز قیمت‌ها در آن بیشتر است بنابراین اگر افق زمانی شما برای سرمایه‌گذاری، کوتاه است مجبور می‌شوید اوراق بهادار تحت تملک خود را با ضرر زیاد بفروشید.

با افق زمانی طولانی‌تر، سرمایه‌گذارها زمان بیشتری برای جبران ضررهای احتمالی خواهند داشت و از لحاظ نظری می‌توانند ریسک بالاتری بپذیرند. برای مثال اگر آن بیست میلیون ریال قرار است صرف خرید ملکی در ده سال بعد شود می‌توانید آن را در اوراق بهادار پرریسک‌تر سرمایه‌گذاری کنید زیرا زمان بیشتری برای جبران هر ضرر احتمالی دارید و مجبور نیستید هنگامی‌که قیمت‌ها افت کرده آن را بفروشید.

*توان از دست دادن دارایی

یکی دیگر از معیارها، توان شما برای از دست دادن پول است. این معیار نیز در تعیین میزان ریسک‌پذیری شما بسیار مهم است. ممکن است این روش خوشبینانه‌ترین روش سرمایه‌گذاری نباشد اما واقع‌بینانه‌ترین روش است. اگر تنها آن میزان پول را صرف سرمایه‌گذاری کنید که در صورت از دست رفتن لطمه جدی نمی‌خورید یا می‌توانید برای بلندمدت آن را در سرمایه‌گذاری یاد شده حفظ کنید، مجبور نخواهید بود به سبب وحشت از افت قیمت‌ها یا نیاز به نقدینگی، دارایی خود را بفروشید.

هرچه پول بیشتری داشته باشید توان شما در پذیرش ریسک بیشتر است و برعکس. برای مثال کسی را در نظر بگیرید که پنجاه هزار تومان برای سرمایه‌گذاری دارد او در مقایسه با کسی که پنج میلیون تومان برای این منظور دارد ریسک‌پذیری بیشتری خواهد داشت زیرا اگر هر دو نفر 25 هزار تومان از پول خود را سرمایه‌گذاری کنند و در آن شکست بخورند، نفر اول نیمی از پول خود را از دست می‌دهد در حالی‌که نفر دوم تنها درصد کوچکی از پولش را از دست داده است. همچنین اگر هر دو نفر به پول نقد احتیاج پیدا کنند نفر اول مجبور است با ضرر دارایی خود را بفروشد اما نفر دوم می‌تواند از دیگر منابع مالی خود استفاده کند.

هرم ریسک سرمایه‌گذاری

پس از تصمیم‌گیری درباره میزان ریسکی که می‌توانید در سبد دارایی‌هایتان بپذیرید، با استفاده از روش هرم ریسک قادر خواهید بود توازن مناسب را در سبد یاد شده به وجود آورید.

نمودار هرم

از این هرم می‌توانید به عنوان ابزاری برای تخصیص دارایی‌ها و تنوع بخشیدن به سبد سرمایه‌گذاری استفاده کنید. این هرم که نمایش سبد سرمایه‌گذاری یک سرمایه‌گذار است سه بخش مجزا دارد:

قاعده هرم- این بخش که قدرتمندترین بخش هرم است، دو بخش دیگر را حمایت می‌کند و باید شامل سرمایه‌گذاری‌هایی باشد که ریسک پایینی دارند و سود آنها قابل پیش‌بینی و مشخص است. این بخش بزرگ‌ترین بخش است و بخش عمده سبد سرمایه‌گذاری را شامل می‌شود.

بخش میانی هرم- در این بخش باید دارایی‌ها با ریسک متوسط قرار گیرند که هم سودی قابل اطمینان دارند و هم زمینه رشد سرمایه شما را فراهم می‌کنند. اگرچه دارایی‌های این بخش ریسک بالاتری نسبت به دارایی‌های قاعده هرم دارند اما باید نسبتاً ایمن باشند و ریسک بالایی نداشته باشند.

راس هرم- این بخش مخصوص سرمایه‌گذاری‌های پریسک است. این کوچک‌ترین بخش هرم (سبد دارایی‌ها) است و باید شامل پولی شود که از دست دادن آن برای شما اهمیت خاصی نداشته باشد. از سوی دیگر نباید روی پولی که در این بخش سرمایه‌گذاری می‌شود حساب کنید یعنی در صورت احتیاج به پول نقد مجبور نباشید دارایی‌های این بخش را با ضرر بفروشید.

متناسب کردن هرم با اهداف خود

هر سرمایه‌گذار اهداف و نیازهای خاص خود را دارد. در حالی‌که برخی سرمایه‌گذاران ریسک پایین را ترجیح می‌دهند دیگران ممکن است برمبنای اهداف خود ریسک بالاتر را مناسب بدانند. همین تفاوت‌هاست که باعث زیبایی هرم سرمایه‌گذاری می‌شود. کسانی که ریسک بالاتری را می‌خواهند می‌توانند با کاستن از بخش قاعده، رأس آن را بزرگ‌تر کنند و برعکس. در واقع هرم سبد دارایی‌های شما باید متناسب با ریسک‌پذیری شما شکل بگیرد.

نتیجه‌گیری

سرمایه‌گذارها باید از ریسک و تاثیر آن بر سرمایه‌گذاری‌شان درک کاملی داشته باشند. تصمیم‌گیری آگاهانه در حوزه سرمایه‌گذاری نه تنها مستلزم تحقیق درباره تک‌تک اوراق بهادار موجود در بازار است بلکه سرمایه‌گذار باید درک روشنی از میزان ریسک‌پذیری و توان مالی خود داشته باشد. سرمایه‌گذاران برای دستیابی به تخمینی دقیق درباره اوراق بهادار مناسب خود و ریسک‌پذیری‌شان و به حداکثر رساندن سود، باید بدانند چه میزان وقت و پول باید صرف کنند و انتظار دارند چه میزان سود نصیب‌شان شود.

نمابورس