سرمایه، محمدعلی آذری نیا: هنگامی که بحث پول مطرح است توصیه ای که معمولاً والدین به فرزندان خود می کنند این است که «پول علف خرس نیست» یا «درخانه را پس از بیرون رفتن ببند، قرار نیست پول ما صرف گرم شدن خانه همسایه ها شود». اگرچه هر دو توصیه یادشده کاملاً صحیح هستند اما آموختن قواعد مالی به کودکان به این نوع توصیه ها ختم نمی شود. واقعیت این است که عادات مثبت را از همان کودکی باید در افراد ایجاد کرد و اگر فرزندان شما راه درست پول خرج کردن را نیاموزند در آینده با مشکلات مالی مختلفی روبه رو خواهند شد. در مقاله حاضر برخی اقدامات برای آماده شدن کودکان در زمینه مدیریت پول ذکر می شود.

-
آغاز

نخستین قدم در این راه جلب توجه کودکان و تشویق آنها به مشارکت در امور مالی است. برای فرزند خود پول تو جیبی در نظر بگیرید و از او بخواهید بخشی از آن را پس انداز کند. ترتیبی دهید که او در انتخاب میزان پس انداز، اختیار عمل داشته باشد. با دادن پول به کودک و اجازه دادن به او در تعیین میزان پس انداز علاقه وی به مدیریت پول جلب می شود و احساس مسوولیت خواهد کرد.
-
درس نخست؛پس انداز

بخشی از پول تو جیبی کودک که به پس انداز اختصاص یافته باید در حساب بانکی که سود به آن تعلق می گیرد قرار داده شود. هنگامی که قصد دارید برای افتتاح حساب به بانک بروید کودک را نیز به همراه خود ببرید تا با روند کار از نزدیک آشنا شود. ترتیبی دهید که او هدف از افتتاح حساب را بداند و متوجه شود حساب پس انداز با سود چه معنایی دارد. مشارکت کودک نباید به همان یک بار حضور در بانک خاتمه پیدا کند. هر بار که برای واریز پول به حساب او یا گرفتن سود آن به بانک می روید حتی المقدور فرزندتان را نیز همراه ببرید. همچنین بهتر است ترتیبی دهید که صورت های مالی حساب یادشده به نام او برای شما پست شود. هنگامی که نامه رسید اجازه دهید فرزندتان آن را باز کند.اگر او به اندازه ای بزرگ شده که توضیحات شما را متوجه شود برای او بگویید چطور سود به اصل پول او اضافه می شود. برای فرزندتان پوشه ای تهیه کنید تا هر ماه صورت مالی حساب پس انداز خود را در آن قرار دهد. با این کار او یاد می گیرد که چطور منظم باشد و سابقه مدارک خود را حفظ کند. تمام این اقدامات جنبه تشویق برای کودک شما خواهد داشت. به یاد داشته باشید هدف از این فعالیت ها این نیست که مقدار اندک پول فرزند شما به یک سرمایه گذاری عظیم تبدیل شود. هدف این است که به فرزندتان درس هایی درباره پول بیاموزید و او را به مشارکت در مدیریت پول خود تشویق کنید. درس نخست نیز درباره پس انداز است نه خرج کردن.
-
درس دوم؛ سرمایه گذاری

هر بچه ای در سنی به بلوغ فکری می رسد اما هنگامی که فرزندتان بزرگ تر شد با او درباره روش های سریع تر افزایش سرمایه صحبت کنید. بسیاری از نوجوان ها می توانند مفاهیم اولیه مالکیت سهام و سرمایه گذاری را درک کنند. بخشی از صحبت های خود را به توضیح مفهوم ریسک سرمایه گذاری در سهام اختصاص دهید. اگر در حد توان تان است مقداری پول به او بدهید و از او بخواهید درباره شرکت هایی که جالب به نظرش می رسد برای مثال شرکت های تولیدکننده اسباب بازی یا بازی های رایانه ای تحقیق کند. هنگامی که خودتان مشغول جست وجو در اینترنت برای یافتن اطلاعات شرکت ها هستید فرزندتان را نیز کنار خود بنشانید. با این اقدام، او به تدریج با روش های پیشرفته تر کسب اطلاعات از بازار سرمایه آشنا می شود. پس از پایان جست وجو به نوجوان خود کمک کنید سهام بخرد. به یاد داشته باشید هدف از این اقدام آن نیست که سبدی از دارایی ها تشکیل شود به طوری که سال ها برای نوجوان شما مناسب باشد. همچنین هدف این نیست که تبحر شما در انتخاب سهام به او ثابت شود. اگر قادر نیستید حجم قابل ملاحظه ای پول برای سرمایه گذاری در اختیار فرزند خود قرار دهید، سرمایه گذاری ها را با یک یا دو سهام و هریک به مقدار اندک آغاز کنید. روند خرید سهام و مراحل قانونی این اقدام را برای نوجوان خود توضیح دهید. هدف از این کارها آشنا شدن فرزند شما با ریسک و سود سرمایه گذاری و نحوه انتخاب سهام است. به یاد داشته باشید از دست دادن پول اولیه یکی از اتفاقاتی است که ممکن است در فرآیند سرمایه گذاری رخ دهد. هر سرمایه گذاری که ادعا می کند تاکنون هیچ گاه ضرر نکرده حقیقت را نمی گوید. به یاد داشته باشید این واقعیت یعنی امکان ضرر باید برای شما جنبه تجربه ای ارزشمند را داشته باشد. از سوی دیگر هرگز کل اندوخته خانواده را به اسم سرمایه گذاری در اختیار فرزند نوجوان خود قرار ندهید. هدف اصلی از تمام این اقدامات این است که نوجوان شما به سرمایه گذاری و تبعات مثبت و منفی تصمیم گیری آشنا شوند. در هر دوره از فعالیت مالی فرزندتان، تمام نامه های مربوط به سرمایه گذاری او باید به نام او باشد و خودش آنها را باز کند. در نوجوانی نیز مسوولیت طبقه بندی نامه های یاد شده با خود اوست. با حفظ سابقه فعالیت های مالی می توانید درباره تغییرات سود و روش های بهتر سرمایه گذاری با فرزندتان به شکلی مستدل به گفت وگو بپردازید.
-
نگاه به آینده

هرچه فرزند شما بزرگ تر شود مفاهیم و مسائل پیچیده سرمایه گذاری را بهتر درک می کند؛ اهمیت تخصیص منابع مالی به حوزه های مختلف سرمایه گذاری، تنوع بخشیدن به سبد سهام، نحوه محاسبه سود هر سهم و... . اگر خودتان شخصاً قادر به توضیح برخی مفاهیم اساسی مالی و بورس برای فرزند خود نیستید از یک مشاور سرمایه گذاری استفاده کنید. حتی می توانید از سبد سرمایه گذاری خود به عنوان الگویی عینی برای نشان دادن نحوه سرمایه گذاری استفاده کنید و تجربه های ارزشمند خود را در اختیار فرزندتان قرار دهید. کودکان بیش از آنچه شما تصور می کنید از رفتار هایتان می آموزند. نحوه واکنش نشان دادن شما به حوادث مختلف، تصمیم گیری هایتان در امور مختلف زندگی از جمله رفتاری که با پول دارید همگی زیر نگاه تیزبین کودکان شما قرار دارد. بنابراین اگر نگاه شما به مسائل مالی منفی یا مثبت باشد فرزندان نیز همین نوع نگاه را در آینده خواهند داشت. برای واضح تر شدن موضوع برای خودتان این پرسش ها را از خود بپرسید: آیا با بی دقتی به صورت های مالی و رسید های مختلف رسیدگی می کنید؟ آیا صورتحساب ها و قبض های مختلف را سر وقت پرداخت می کنید؟ آیا برای تنظیم بودجه خانواده هرماه زمانی مشخص را اختصاص می دهید و با خانواده به گفت وگو می پردازید؟ آیا این رسید ها و صورت های مالی را در جایی مشخص به طور منظم نگهداری می کنید؟ آیا به سرمایه گذاری می پردازید؟ اگر سرمایه گذاری می کنید دائماً در حضور فرزندان از رشد اندک قیمت سهام شکایت می کنید؟ و... تمام این موارد برای رفتار مالی آینده فرزند شما از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. منظم بودن، رویکرد مثبت به سرمایه گذاری و پرداخت به موقع صورتحساب از رفتارهای با تاثیر مثبت بر فرزندان هستند. در امور مالی خود و سرمایه گذاری ها از فرزندتان نظر بخواهید. با این کار وی به فکر کردن تشویق می شود و به تدریج وارد حوزه سرمایه گذاری خواهد شد. اگر از همان ابتدا نگاهی مثبت به جنبه های مختلف مسائل مالی در خانواده را به وجود نیاورید در آینده او شبیه بسیاری از افراد باید منتظر باشد تا سر ماه حقوق گرفته و تا آخر عمر زندگی متوسطی را سپری کند.
-
نتیجه گیری

دانش قدرت است اگرچه بسیاری از والدین از اینکه اختیار انتخاب سهام را به فرزند خود بدهند، می هراسند اما باید به خاطر داشته باشند که تا ابد همواره کنار فرزندان خود نخواهند بود. حرکت مستقل و تجربه آموزی باید زمانی آغاز شود و بهترین زمان هنگام کودکی و نوجوانی فرزندان است. همواره مثل قدیمی آموختن ماهیگیری یا ماهی دادن به دیگری را در خاطر داشته باشید. با اجرای توصیه های بالا در حقیقت ماهیگیری را به فرزند خود یاد می دهید و او تا آخر عمر می تواند در زمینه سرمایه گذاری مستقل عمل کند.